Bâ ye so andu ngangu so alingbi ti kiri ti ga fini so zo oko atene na mo kozoni pëpe: lâ ayeke su pëpe na bï, na pupu ayeke huru pëpe na ngoi so a fa. A yeke polele, ni la ape? Me kete tënë so ayeke biani mbeni oko ti akota kpale ti li na yâ ti gbiango ye kue ti ngangu.
Gbu li ti mo kete. Batterie ti téléphone ti mo ayeke kui na ngoi so ayeke sioni mingi-mingi ni na ngoi so mo yeke tara ti iri mbeni Uber na ngbonga 2 ti ndapre. Fadeso, gbu li ti mo na ndo ti kpale so, me a yeke réseau ti courant ni kue. So ayeke biani ye so e yeke sala tënë na ndo ni tongana e sala tënë ti ngangu so alingbi ti kiri ti ga fini sân ti bata ni.
Kpale ti lingbingo tele pëpe .
A-panneau ti lâ ayeke mû courant tongana lâ asigigi. Peak ti sarango ni? Mingi ni, a yeke ndulu na midi. Me lawa la mingi ti azo ayeke biani na bezoin ti courant? Na ndapre tongana azo kue ayeke sara café na ala yeke leke tere ti ala ti gue na kua, na pekoni encore na lakui tongana ala kiri na yanga-da na ala komanse ti sara kobe ti lakui, ti zi a-lampe, ti bâ télé. A-courbe ni ayeke gue oko pëpe.
Pupu ayeke na ambeni ye ti lo wani. Na ambeni ngoi, mo yeke wara ni mingi (a yeke biani ambeni ye so asi so a lingbi a kanga lege na a-éolien ndali ti so ambeni ye ayeke dä .mingicourant so ayeke sigigi), na ambeni ngoi ayeke dä mingi pëpe. Na yâ ti ambeni mbage ti Texas, ngangu ti pupu alingbi ti changé ti londo na mbeni ye so ayeke dä pëpe ti si ti mû ahon 60% ti ngangu so kodoro ni ayeke na bezoin ni na yâ ti oko yenga ni.
A yeke na ndo so la si batango ngangu ayeke lï dä. A yeke biani mbeni tampon-mbeni lege ti gbungo courant tongana a yeke mingi na ti bata ni teti ngoi so mo yeke biani na bezoin ni.
Nyen la mbilimbili a diko ni tongana batango ngangu?
Tënë so andu aye mingi ahon ti so mo lingbi ti ku. Azo kue apensé “batterie” hio, na biani, so ayeke mbeni kota mbage ni. Me batango ngangu teti aye so alingbi ti kiri ti ga fini andu nga gbâ ti akode nde nde:
A yeke bata hydroélectrique na pompe .a yeke na ndo ti lakue lakue-nzoni, ngbene ye na ngu 1890 atâa so kue. Tënë ni ayeke pendere mingi: tongana mo yeke na courant ahon ndo ni, sala kusala na ni ti pompe ngu na nduzu na yâ mbeni ndo ti batango ngu. Tongana mo yeke na bezoin ti ngangu, zia ngu ni akiri na sese na lege ti aturbine. Lo yeke encore mara ti batango ye na ndö ti grille-na ndo ti sese kue, so ayeke mû mbeni ye tongana 95% ti batango ngangu kue so ayeke na ndö ti utilité-. Ye ti sioni ni? E yeke na bezoin ti nzoni géographie-ahoto, akota ngu-ingo, ngu mingi. A lingbi ti leke mbilimbili mbeni oko ti ada so na Kansas pëpe.
A-système ti batterie .ayeke afini molenge so ayeke sara akota tënë kue. Lithium-ion ayeke na ngangu mingi fadeso ndali ti so boom ti a-oto so ayeke sara kua na courant asara si ngere ti aye akiri na gbe ni mingi. Na popo ti ngu 2010 ti si na ngu 2023, ngere ti batterie ni akiri na gbe ni ndulu na 90%. So ayeke fou. Me ambeni lege nde ayeke dä ti leke na abatterie ti sodium-ion (so a sala kusala na ingo ahon ti sala kusala na lithium), abatterie ti courant (ndo so a bata ngu so ayeke bata ngangu-na yâ ti aréservoir na a yeke pompe ni na yâ ni tongana a hunda ti sala tongaso), même abatterie ti fer-air so ayeke na lege ti “hungo” oxygène so alondo na at.
A bata ngangu ti pupu so a comprimé ni .asala kusala mara ti ye tongana hydro so a pompe ni, me na pupu ahon ti sala kusala na ngu. Mo yeke comprimé pupu na mo yeke bata ni na yâ ti adû so ayeke na gbe ti sese na ngoi so courant ayeke ngbâ kete, na pekoni mo yeke zi ni na lege ti aturbine tongana a hunda ti sara tongaso. Azo mingi ayeke dä pëpe, me ngangu ti ala ayeke dä.
Thermique ti batango yea yeke nzoni ngbanga ti so a yeke bata courant directement pepe-a yeke bata wâ wala dê. Na ambeni ngoi, a-usine so ayeke sara kua na ngangu ti lâ so ayeke sara kua na ingo so adë ti bata ngangu ti wâ so alondo na lâ. Ingö ni angbâ ti chauffé mingi (a yeke sara tënë ti 500+ degré Celsius) ti sara si pupu alondo nga ti pusu aturbine teti angbonga mingi na peko ti so lâ alinda. Ambeni ye ayeke nga dä so ayeke sara glace na bï na ngoi so courant ayeke ngangu pëpe, na pekoni ala yeke sara kua na glace so ti sara si ada adë na ngoi so dê ayeke mingi na peko ti midi.
A-volant, a-supercapacité, a-hydrogène .-liste ni ayeke gue na li ni. Kode oko oko ayeke na ndo ti lo so ayeke nzere na zo alingbi na wungo ti ngangu so mo yeke na bezoin ti bata ni, ngoi oke la mo yeke na bezoin ti bata ni nga na lege so mo yeke na bezoin ti zi ni hio.
Ngbanga ti nyen a yeke kota ye (ahon ye so ayeke polele)
Ti bata ngangu ayeke pëpe gi ti bata a-lampe na ngoi so lâ alinda. A yeke leke biani akpale mingi na ngoi oko.
Stabilité ti réseau ayeke kota ye so a-utilité ayeke bi bê na ndo ni. A lingbi aréseaux ti courant abata mbeni mbilimbili équilibre na popo ti ye so a mû na zo nga na ye so lo hunda na yâ ti seconde oko oko kue. A yeke mû ye mingi na frequence ni ayeke gue na li ni; kete mingi na a yeke tï. Atâa a yeke tongana nyen, asioni ye ayeke si na a-équipement. A-appareil ti batango ye alingbi ti kiri tënë na yâ ti milliseconde ti mû maboko ti bata équilibre so. Ambeni ndo ti ziango abatterie na Australie aga biani mbeni ye so azo ahinga ni mingi teti so ala lingbi ti sala si réseau ti courant aduti nzoni hio ahon ti so akota ndokua ti mungo ngangu na azo alingbi ti sala.
Na pekoni, a yeke wara angle ti économie. Courant ayeke changé na yâ ti lango ni kue-na ambeni ngoi mingi. Na ando so ayeke na gbâ ti angangu so alingbi ti kiri ti ga fini, ngere ti aye alingbi biani ti gue na li ni na ngoi so lâ ayeke su mingi wala so pupu ayeke ya mingi ndali ti so a yeke sara kua na courant mingi ahon ti so réseau alingbi ti sara. Storage amû lege na mo ti vo (wala ti sara) courant tongana a yeke ngbâ kete wala a yeke mingi na ti kiri ti kä ni tongana ngere ni ague na li ni. A iri ye so arbitrage, na a yeke ga mbeni tâ kode ti dengo buze.
Ti akete kodoro wala aîle so ayeke yongoro, batango aye so abungbi na aye so alingbi ti kiri ti ga fini alingbi ti sala si zo aduti nde na a-appareil so ayeke sala kusala na mazute. Ti tokua diesel ayeke futa nginza mingi, a yeke toto ngangu, a yeke buba ndo nga a hunda ti tene a bata ni lakue. Mbeni système ti batterie ti lâ-plus- alingbi ti hunda nginza mingi kozoni, me carburant ni ayeke senge senge teti lakue lakue.
Hundango tënë ti échelle ni .
Mbeni ye so ayeke ngangu na ndo batango ngangu ayeke so mbeni kota ye oko alingbi biani pëpe na azo kue.
Na yâ ti akete kodoro, mo yeke wara ada oko oko so ayeke na solaire na ndo ti da ni nga na mbeni batterie na yâ ti garage-peut-être 10-15 kilowatt-heure ti batango ye, so alingbi ti hon na yâ ti bï wala ti mû maboko na mo na ngoi so mbeni ye akaï. Powerwall ti Tesla ayeke peut-être tapande so azo ahinga ni mingi, me azo mingi so ayeke tiri bira na lo ayeke dä fadeso.
Mo gue na li ni na niveau ti communauté na mo lingbi ti wara ambeni ngbonga ti mégawatt- ti sara kua na mbeni quartier wala na mbeni kete kodoro.
Na pekoni, mo yeke wara a-installation ti utilité-so ayeke biani kota mingi. Ndokua ti lekengo abatterie ti Moss Landing na Californie ayeke na ngangu ti sala kusala na angbonga 3 000 ti mégawatt-. Ti fa ni nzoni, wungo so alingbi ti mû ngangu na ada ndulu na 225 000 teti angbonga osio. Na ala ngbâ ti kono yâ ni.
Ngoi so zo ni ayeke ninga ayeke kota ye mingi tongana ti so ngangu ti lo ayeke kota ye. A batterie ayeke nzoni mingi ti bata ngangu teti ambeni ngbonga-so a hiri ni "batango ye teti kete ngoi." Me ka ti batango ye na ngoi ti ngu? Ka tongana mo ye ti bata ngangu ti lâ so ahon ndo ni na ngoi ti dê ti sala kusala na ni na ngoi ti dê? Ye so ahunda ti tene a sara kua na ambeni ye so ayeke nde biani, na ti tene tâ tënë, e yeke na akota ye ti leke na kpale so encore ape. Hydrogène ayeke mbeni ye so alingbi ti si, me a yeke futa nginza mingi nga a yeke sara kua nzoni pëpe.
A yeke tâ -a kpale ti dunia .
Coût ni ayeke encore défi numéro oko, atâa so a ga nzoni mingi. Mbeni kota batterie alingbi ti hunda nginza 300-400 $ na kilowatt-ngbonga oko ti ngangu. So aga na gbe ni mingi, me a ngbâ lakue ti futa nginza mingi tongana a yeke sala tënë ti échelle ti utilité. Na abatterie ayeke buba na yâ ti angoi so ayeke ga-ala yeke ngbâ lakue lakue pëpe.
A yeke nga na tënë ti chaîne ti a-approvisionnement ti aye. Lithium, cobalt, nickel-azo so ayeke hunda ni ayeke gue na li ni hio ahon ti so azo ti gingo nginza alingbi ti sara. Na mingi ti aye so alondo na ando so azo ayeke na kite na ndo salango kusala wala andia so andu aye so angoro e. Azo ti dengo buze ni ayeke kpe loro ti gi ambeni ye nde wala ti leke anzoni kode ti kiringo na aye na place ni.
Ti mû lege na ti leke andia alingbi ti duti nga mbeni sioni bango li. Ti bata ngangu ayeke mbeni fini ye mingi si ando mingi ayeke pëpe na andia so ayeke polele na ndo lege ti tingbingo a-appareil so na réseau, zo wa alingbi ti duti na ni, tongana nyen a lingbi a futa ala. Ambeni ndokua ti mungo maboko na azo abâ so batango aye ayeke mbeni kpale teti kode ti dengo buze ti ala, ambeni ayeda na ni.
Na pekoni, mbeni kpale ti physique so ayeke ngangu pëpe ayeke dä: a yeke buba ngangu ti gbiango ye. Tongana mo charge batterie, mo yeke girisa ambeni ngangu tongana wâ. Tongana mo decharge ni, mo yeke perdre ye mingi. Ronde-voyage alingbi ti duti 85-90% teti abatterie ti lithium-ion, so ayeke nzoni mingi, me so aye ti tene so mo yeke ngbâ ti girisa 10-15% ti ngangu ti mo. Ti ambeni kode ti batango ye nde, ye so agirisa ayeke mingi ahon.
Ndo so aye ayeke gue dä .
Ngangu so ayeke na peko ti batango ngangu ayeke tâ ye. A-installation na ndo sese kue ayeke gue na li ni mingi. Gi na ngu 2023, dunia kue azia na ndo ni mbeni ye tongana 50 gigawatt ti ngangu ti batango batterie-fani use ti ngu so ahon.
A yeke bâ afini ye na ando so zo aku tere ti lo na ni pëpe. A-batterie ti oto ayeke wara mbeni use fini tongana ndo ti batango ye so ayeke luti na peko ti so ala yeke nzoni mbeni pëpe teti a-oto. Vehicle-to-grid technology ayeke na yâ ti developpement, so na yâ ni a-oto so ayeke sara kua na courant alingbi biani ti kiri na ngangu na réseau ni tongana a hunda ti sara ni (oto ti mo aga biani mbeni batterie so ayeke na ndo ti aroue).
Long-duration ti batango ye ayeke frontière ti peko. Ambeni bibe ti ngonda ayeke dä na gigi kâ-batango ngangu na salango kusala na a-bloc ti gravité, batango pupu so acomprimé na gbe ti ngu, batango ngangu ti pupu so ayeke ngu. Ambeni ye so ayeke sala kusala, mingi ayeke sala kusala pëpe, me tara ni ayeke si.
Mosoro angbâ ti gue na li ni na ngoi so nginza ayeke gue na li ni nga na ngoi so ando mingi ayeke zia mbeni ngere na ndo ti sigingo ti carbone. Na yâ ti ambeni marché, a yeke bata aye awe sân ti tene a mû maboko na azo. Ye so ayeke tâ tënë pëpe même a sara ngu oku awe.
Na nda ni .
Ti bata ngangu ayeke pëpe gi mbeni pendere-ti-ti wara a-accessoire teti ngangu so alingbi ti kiri ti ga fini-a yeke ga ye so asala si gbiango ye ni kue aga tâ ye. Tongana mo bata ye pëpe, mo lingbi gi ti zia gbâ ti lâ nga na pupu na ndo ni kozoni si grille ni aga nzoni pëpe. Na ndo ti batango ye, plafond ni ayeke ga mingi, mingi.
A yeke encore na yâ ti akozo lango ni, biani. Aye ti senda-ye ayeke gue na li ni hio, nginza ayeke gue na li ni nga e yeke gi afini application lakue. Me kota tënë ti ngele ni ayeke polele: batango ye ayeke gbian ngangu so alingbi ti kiri ti ga fini na ngoi oko oko ti ga ngangu so zo alingbi ti zia bê na lo, so a lingbi ti tokua ni. Na ye so achangé aye kue.
Ngu bale-oko so ayeke ga ayeke duti ande pendere mingi ti bâ ni. Bungbingo ti aye so alingbi ti kiri ti ga fini na nginza mingi pëpe nga na ti batango aye so ngere ni ayeke ngangu pëpe ayeke buba yâ ti akota ndokua ti kango courant na ndo sese kue awe. Ando so ayeke lani 100% na ndo ti a-énergie fossile a sara ngu oku awe ayeke pika fadeso lakue 50%, 60%, même 70% ti a-énergie so alingbi ti kiri ti ga fini na ambeni lango. Ye so ayeke mo bâ mo tene a lingbi ti si pëpe a ninga pëpe.
A yeke encore kua mingi ti sara-technologique, économique, réglementaire. Me trajectoire ni ayeke tâ polele. Ti bata ngangu teti a-appareil so alingbi ti kiri ti ga fini ayeke pëpe gi ye so ayeke si ande; lo yeke ga hio ti ga ye ti laso.